गॅस सिलेंडर हा आजच्या जीवनशैलीचा एक महत्त्वाचा भाग बनला आहे. स्वयंपाक करण्यासाठी आवश्यक असलेल्या गॅसशिवाय घरगुती कामे पूर्ण करणे कठीण ठरते. मात्र, गेल्या काही वर्षांमध्ये गॅस सिलेंडरच्या वाढत्या किमतींमुळे अनेक कुटुंबांना आर्थिक ताण सहन करावा लागत आहे.
विशेषत: मध्यमवर्गीय आणि गरीब कुटुंबांसाठी गॅस सिलेंडरच्या किंमती हा महिन्याच्या बजेटमध्ये एक महत्त्वाचा घटक ठरतो. महागाईच्या वाढत्या प्रभावामुळे घरगुती गॅस सिलेंडरच्या किमती सतत वाढत गेल्या. या पार्श्वभूमीवर केंद्र सरकारने गॅस सिलेंडरच्या किमती कमी करण्याचा निर्णय घेतला असून, यामुळे सर्वसामान्य जनतेला मोठा दिलासा मिळणार आहे.
नवीन गॅस सिलेंडर दर – किती कपात झाली?
केंद्र सरकारने घरगुती आणि व्यावसायिक गॅस सिलेंडरच्या किमतीत कपात करण्याचा निर्णय घेतला आहे. यामुळे घरगुती वापर करणाऱ्या ग्राहकांना तसेच व्यावसायिक आस्थापनांना आर्थिक फायदा होणार आहे.
➡ घरगुती गॅस सिलेंडर (14.2 किलो)
- जुनी किंमत – 1100 रुपये
- नवीन किंमत – 1000 रुपये
- दरकपात – 100 रुपये
- वार्षिक बचत – 1200 रुपये (12 सिलेंडर वापरल्यास)
➡ प्रधानमंत्री उज्ज्वला योजना सबसिडी
- जुनी सबसिडी – 200 रुपये
- नवीन सबसिडी – 300 रुपये
- उज्ज्वला योजनेतील लाभार्थी गॅस सिलेंडर 800 रुपयांमध्ये खरेदी करू शकणार
➡ व्यावसायिक गॅस सिलेंडर (19 किलो)
- जुनी किंमत – 1800 रुपये
- नवीन किंमत – 1600 रुपये
- दरकपात – 200 रुपये
- व्यावसायिक अनुदान – 200 रुपयांवरून 300 रुपये
या दरकपातीचा फायदा हॉटेल, रेस्टॉरंट, कॅन्टीन आणि इतर व्यावसायिक आस्थापनांना होणार आहे. त्यामुळे अन्नपदार्थांच्या किंमतीही काही प्रमाणात कमी होण्याची शक्यता आहे.
गॅस सिलेंडरच्या किमती कमी होण्यामागची कारणे
गॅस सिलेंडरच्या किमती अनेक घटकांवर अवलंबून असतात. कच्च्या तेलाच्या आंतरराष्ट्रीय किमती, डॉलर-रुपया विनिमय दर, देशांतर्गत मागणी आणि पुरवठा, सरकारचे धोरण आणि कर यांचा गॅसच्या किमतीवर थेट परिणाम होतो.
➡ या वेळी दरकपात करण्यामागील प्रमुख कारणे:
- कच्च्या तेलाच्या किमतीत आंतरराष्ट्रीय बाजारात झालेली घसरण
- घरगुती गॅस सबसिडी वाढवून केंद्र सरकारने दरकपात आणखी प्रभावी केली
- उज्ज्वला योजनेसाठी अधिक आर्थिक तरतूद करून गरीब कुटुंबांना मदत
- स्वच्छ इंधनाचा वापर वाढवण्यासाठी सरकारचा प्रोत्साहन उपक्रम
गॅस सिलेंडर सुरक्षित वापरण्यासाठी महत्त्वाच्या सूचना
गॅस सिलेंडरचा वापर करताना सुरक्षितता हे महत्त्वाचे असून, योग्य काळजी न घेतल्यास गंभीर दुर्घटना होऊ शकतात. म्हणूनच गॅस सिलेंडरचा वापर करताना खालील गोष्टी लक्षात ठेवाव्यात.
✔ गॅस स्टोव्ह, पाईप आणि रेग्युलेटर ISI मार्काचे असावेत.
✔ स्वयंपाकघरात योग्य हवेची खेळती व्यवस्था असावी.
✔ गॅस सिलेंडर बदलताना जवळ कोणताही ज्वलनशील पदार्थ नसावा.
✔ गॅस गळती झाल्यास खिडक्या उघडा, विजेचे बटण आणि स्विच सुरू करू नका.
✔ लहान मुलांना स्वयंपाकघरात एकटे सोडू नका.
✔ गॅस स्टोव्ह वेळेवर साफ करा, बर्नरच्या छिद्रांमध्ये अडकलेले अन्न काढा.
✔ सिलेंडर नेहमी उभ्या स्थितीत ठेवावा, आडवे ठेवू नये.
गॅस वाचवण्यासाठी उपयुक्त टिप्स
गॅस सिलेंडरच्या किमतीत कपात झाली असली तरी गॅसचा काटकसरीने वापर केल्यास अधिक बचत करता येऊ शकते.
✔ स्वयंपाक करताना भांड्यावर झाकण ठेवा, यामुळे गॅसचा वापर कमी होतो.
✔ डाळ, भात आणि भाज्या प्रेशर कुकरमध्ये शिजवा, वेळ आणि गॅस वाचतो.
✔ स्वयंपाक सुरू करण्यापूर्वी सर्व साहित्य आणि भाज्या तयार ठेवा, वेळ वाचतो.
✔ वापरात असलेले भांडे बर्नरच्या आकारानुसार निवडा, गॅसचा अपव्यय टाळता येतो.
✔ फ्रिजमधून काढलेले अन्न गॅसवर ठेवण्याआधी तापमानाला आणा, गॅस कमी लागतो.
✔ सौर कुकरचा वापर करा, यामुळे गॅस खर्चात मोठी बचत होऊ शकते.
गॅस सिलेंडरच्या दरकपातीचा संपूर्ण अर्थव्यवस्थेवर परिणाम
➡ घरगुती ग्राहकांना दिलासा: कुटुंबाच्या महिन्याच्या बजेटमध्ये काही प्रमाणात सुट मिळेल.
➡ महागाई नियंत्रित होण्यास मदत: गॅसच्या किंमती कमी झाल्याने इंधनावर आधारित इतर उत्पादनांच्या किमती स्थिर राहण्याची शक्यता.
➡ हॉटेल आणि रेस्टॉरंट व्यवसायाला मदत: व्यावसायिक गॅस स्वस्त झाल्याने खाद्यपदार्थाच्या किंमती कमी राहू शकतात.
➡ गरीब आणि मध्यमवर्गीयांसाठी फायदेशीर: उज्ज्वला योजनेमुळे आर्थिकदृष्ट्या दुर्बल कुटुंबांना मोठा फायदा.
निष्कर्ष
गॅस सिलेंडरच्या किमतीत झालेली कपात सर्वसामान्य जनतेसाठी दिलासादायक आहे. वाढत्या महागाईच्या काळात ही दरकपात घरगुती आणि व्यावसायिक दोन्ही गटांसाठी फायद्याची ठरणार आहे.
➡ प्रधानमंत्री उज्ज्वला योजनेच्या लाभार्थ्यांना मोठी बचत होणार आहे.
➡ व्यावसायिक गॅस दर कमी झाल्याने हॉटेल आणि खाद्यपदार्थ व्यवसायांना फायदा होईल.
➡ गॅस वाचवण्याच्या उपायांचा अवलंब केल्यास आर्थिक बचत अधिक होऊ शकते.
तथापि, गॅस सिलेंडरच्या किमती आंतरराष्ट्रीय बाजारावर अवलंबून असल्याने भविष्यात पुन्हा वाढ होण्याची शक्यता आहे. त्यामुळे ग्राहकांनी नेहमी नवीन दरांची माहिती घेत राहावी आणि गॅसचा जपून वापर करावा.